2923-Czwartorzędowe sole amoniowe i wodorotlenki; lecytyny i pozostałe fosfoaminolipidy, nawet niezdefiniowane chemicznie.

2923 10-Cholina i jej sole

2923 20-Lecytyny i pozostałe fosfoaminolipidy

2923 30-Perfluorooktanosulfonian tetraetyloamonium

2923 40-Perfluorooktanosulfonian didecylodimetyloamonium

2923 90-Pozostałe

Czwartorzędowe organiczne sole amoniowe zawierają jeden czterowartościowy kation azotowy R1R2R3R4N+, gdzie R1, R2, R3 i R4 mogą być tymi samymi lub różnymi rodnikami alkilowymi lub arylowymi (metylowymi, etylowymi, tolilowymi itp.).

Kation ten może być związany z jonem wodorotlenowym (OH­), dając czwartorzędowy wodorotlenek amoniowy o wzorze ogólnym R4N+OH-, odpowiadający nieorganicznemu macierzystemu wodorotlenkowi amonowemu NH4OH.

Wolna wartościowość kationu amoniowego może być wypełniona także przez inny anion (chlorek, bromek, jodek itp.), dając czwartorzędowe sole amoniowe.

Najważniejszymi solami i podstawionymi pochodnymi czwartorzędowych zasad amoniowych są:

(1)Cholina, jej sole i pochodne. Wodorotlenek hydroksyetylotrimetyloamoniowy, występujący w żółci, mózgu, żółtku jaja i wszystkich świeżych nasionach. Jest to związek, od którego pochodzą inne ważne substancje biologiczne (np. acetylocholina, metylocholina).

(2)Lecytyny i inne fosfoaminolipidy. Są to estry (fosfatydy) powstałe przez połączenie kwasów: oleinowego, palmitynowego lub innych kwasów tłuszczowych glicerynofosforowym i organiczną zasadą azotową, taką jak cholina. Na ogół są one żółtawobrązowymi woskowymi masami, rozpuszczalnymi w etanolu. Lecytyny zawarte są w żółtku jaja (owolecytyny) i w tkankach zwierzęcych i roślinnych.

Handlowa lecytyna, objęta również niniejszą pozycja, jest głównie lecytyną sojową i stanowi mieszaninę nierozpuszczalnych w acetonie fosfatydów (na ogół 60 do 70 % masy), oleju sojowego, kwasów tłuszczowych i węglowodanów. Handlowa lecytyna sojowa występuje w postaci bardziej lub mniej lepkiej cieczy o barwie brązowawej do jasnej lub też, jeżeli olej sojowy został usunięty przez ekstrakcję acetonem, w postaci żółtawych granulek.

Owolecytyna stosowana jest w medycynie. Handlowa lecytyna sojowa stosowana jest jako emulgator, środek dyspergujący w przemyśle spożywczym i paszowym, w produkcji farb, w przemyśle naftowym itp.

(3)Perfluorooktanosulfonian tetraetyloammonium i perfluorooktanosulfonian didecylodimetyloammonium. Są to czwartorzędowe sole amonowe perfluorooktanosulfonianów (PFOS) (patrz pozycje 2904, 2922, 2935, 3808 i 3824).

(4)Jodek tetrametyloamoniowy ((CH3)4NJ).

(5)Wodorotlenek tetrametyloamoniowy ((CH3)4NOH).

(6)Mrówczan tetrametyloamoniowy (HCOON(CH3)4), stosowany w medycynie.

(7)Betaina, czwartorzędowa sól wewnętrzna i chlorowodorek betainy, stosowane np. w medycynie, kosmetyce i paszach dla zwierząt.