Poddział V

ZWIĄZKI Z ALDEHYDOWĄ GRUPĄ FUNKCYJNĄ

2912-Aldehydy, nawet z inną tlenową grupą funkcyjną; cykliczne polimery aldehydów; paraformaldehyd.

-Aldehydy alifatyczne bez innej tlenowej grupy funkcyjnej:

2912 11- -Metanal (formaldehyd)

2912 12- -Etanal (acetaldehyd)

2912 19- -Pozostałe

-Aldehydy cykliczne bez innej tlenowej grupy funkcyjnej:

2912 21- -Benzaldehyd

2912 29- -Pozostałe

-Aldehydoalkohole, aldehydoetery, aldehydofenole i aldehydy z inną tlenową grupą funkcyjną:

2912 41- -Wanilina (aldehyd 4-hydroksy-3-metoksybenzoesowy)

2912 42- -Etylowanilina (aldehyd 3-etoksy-4-hydroksybenzoesowy)

2912 49- -Pozostałe

2912 50-Cykliczne polimery aldehydów

2912 60-Paraformaldehyd

Są to związki powstałe przez utlenianie alkoholi pierwszorzędowych; zawierają one charakterystyczną grupę:

Są one na ogół bezbarwnymi cieczami o silnym, przenikliwym zapachu; wiele aldehydów aromatycznych łatwo ulega utlenieniu pod wpływem powietrza, tworząc kwasy.

Określenie „aldehydy z inną tlenową grupą funkcyjną” oznacza aldehydy zawierające w cząsteczce jedną lub więcej tlenowych grup funkcyjnych (np. grupę alkoholową, fenolową, eterową itp.), zdefiniowanych w poprzednich pozycjach niniejszego działu.

(A) ALDEHYDY

(I)Nasycone aldehydy alifatyczne.

(1)Metanal (aldehyd mrówkowy, formaldechyd) (HCHO). Otrzymywany jest przez katalityczne utlenianie metanolu. Bezbarwny gaz o przenikliwym zapachu, doskonale rozpuszczalny w wodzie. Roztwory wodne o stężeniu około 40% są znane jako formalina lub formol, bezbarwna ciecz o przenikliwym i duszącym zapachu. Roztwory te mogą zawierać metanol jako stablizator.

Metanal ma wiele zastosowań: w syntezie organicznej (barwniki, materiały wybuchowe, produkty farmaceutyczne, syntetyczne środki do garbowania, tworzywa sztuczne itp.), jako antyseptyk, dezodorant i środek redukujący.

(2)Etanal (aldehyd octowy) (CH3CHO). Otrzymywany przez utlenianie etanolu lub z acetylenu. Jest to ruchliwa, bezbarwna ciecz o ostrym, owocowym zapachu; żrący; bardzo lotny, łatwopalny; miesza się z wodą, alkoholem i eterem. Stosowany w syntezie organicznej do produkcji tworzyw sztucznych, lakierów oraz w medycynie jako antyseptyk.

(3)Butanal (aldehyd masłowy, normalny izomer) (CH3CH2CH2CHO). Bezbarwna ciecz, mieszająca się z wodą. alkoholem i eterem; stosowany do produkcji tworzyw sztucznych, perfum i przyspieszaczy do wulkanizacji gumy.

(4)Heptanal (heptaldehyd, enantoaldehyd) (CH3(CH2)5CHO). Otrzymywany przez destylację oleju rycynowego. Jest to bezbarwna ciecz o przenikliwym zapachu.

(5)Oktanal (kapryloaldehyd) (C8H16O); nonanal (aldehyd pelargonowy) (C9H18O); dekanal (C10H20O); undekanal (aldehyd undekanowy) (C11H22O); dodekanal (aldehyd laurylowy) (C12H24O), itp. Są one stosowane jako surowce w przemyśle perfumeryjnym.

(II)Nienasycone aldehydy alifatyczne.

(1)Propenal (aldehyd akrylowy, akroleina) (CH2=CHCHO). Wydziela się podczas spalania tłuszczów; ciecz o charakterystycznym gorzkim i drażniącym zapachu; stosowany w syntezie organicznej.

(2)2-Butenal (aldehyd krotonowy) (CH3CH=CHCHO). Występuje w pierwszych produktach destylacji surowego alkoholu; bezbarwna ciecz o przenikliwym zapachu.

(3)Cytral. Ciecz o przyjemnym zapachu, występująca w olejkach eterycznych mandarynek, cedratu, cytryny a zwłaszcza w olejku trawy cytrynowej.

(4)Cytronellal. Występuje w olejku cytronowym.

(III)Aldehydy cykloalkanowe, cykloalkenowe i cykloterpenowe.

(1)Felandral lub aldehyd tetrahydrokuminowy. Występuje w olejkach koprowym i eukaliptusowym.

(2)Cyklocytrale A i B. Otrzymywane z cytralu.

(3)Perylaldehyd. Występuje w olejku eterycznym rośliny Perilla Mankinensis.

(4)Safranal.

(IV)Aldehydy aromatyczne.

(1)Benzaldehyd (C6H5CHO). Bezbarwna ciecz, silnie załamująca światło o charakterystycznym zapachu gorzkich migdałów; stosowany w syntezie organicznej, w medycynie itp.

(2)Aldehyd cynamonowy (C6H5CH=CHCHO). Oleista żółtawa ciecz o silnym zapachu cynamonu; stosowany w przemyśle perfumeryjnym.

(3)Aldehyd a-amylocynamonowy.

(4)Aldehyd 3-p-kumenylo-2-metylopropionowy.

(5)Aldehyd fenylooctowy (C6H5CH2CHO). Ciecz o wyraźnym zapachu hiacyntów; stosowany w przemyśle perfumeryjnym.

(B) ALDEHYDOALKOHOLE, ALDEHYDOETERY, ALDEHYDOFENOLE

I ALDEHYDY Z INNĄ TLENOWĄ GRUPĄ FUNKCYJNĄ

Aldehydoalkohole są związkami, które zawierają zarówno aldehydową, jak i alkoholową grupę funkcyjną.

Aldehydoetery są to etery mające również aldehydową grupę funkcyjną (CHO).

Aldehydofenole są związkami, które zawierają zarówno fenolową grupę wodorotlenową (C6H5.OH) jak i grupę aldehydową (CHO).

Najważniejszymi aldehydoalkoholami, aldehydofenolami i aldehydoeterami są:

(1)Aldol (CH3CH(OH)CH2CHO). Otrzymywany w wyniku aldolowej kondensacji aldehydu octowego; bezbarwna ciecz, która podczas przechowywania polimeryzuje dając krystaliczną masę (paraldol). Stosowany w syntezie organicznej, do produkcji tworzyw sztucznych i do flotacji rud.

(2)Aldehyd hydroksycytronellowy (C10H20O2). Bezbarwna ciecz o konsystencji syropu o wyraźnym zapachu konwalii; stosowany w produkcji perfum jako utrwalacz zapachu.

(3)Aldehyd glikolowy (CH2(OH)CHO). Krystalizuje w postaci bezbarwnych kryształów.

(4)Wanilina (aldehyd 4-hydroksy-3-metoksybenzoesowy). Eter metylowy aldehydu 3,4-dihydroksybenzoesowego (aldehydu protokatechusowego); występuje w wanilii. Ma postać błyszczących igieł lub białego krystalicznego proszku.

(5)Etylowanilina (aldehyd 3-etoksy-4-hydroksybenzoesowy). Drobne białe kryształy.

(6)Aldehyd salicylowy (aldehyd o-hydroksybenzoesowy) (HOC6H4CHO). Bezbarwna oleista ciecz o charakterystycznym zapachu gorzkich migdałów; stosowany do produkcji syntetycznych perfum.

(7)Aldehyd 3,4-dihydroksybenzoesowy (aldehyd protokatechusowy) ((HO)2C6H3CHO). Błyszczące bezbarwne kryształy.

(8)Aldehyd anyżowy (CH3OC6H4CHO) (aldehyd p-metoksybenzoesowy). Występuje w olejkach anyżowym i koprowym; bezbarwna ciecz. Stosowany w przemyśle perfumeryjnym pod nazwą „esencji głogu” (aubepina).

(C) CYKLICZNE POLIMERY ALDEHYDÓW

(1)Trioksan (trioksymetylen). Stały polimer formaldehydu; biała, krystaliczna substancja, rozpuszczalna w wodzie, alkoholu lub eterze.

(2)Paraldehyd. Polimer etanalu; bezbarwna ciecz o przyjemnym zapachu, przypominającym zapach eteru, bardzo łatwopalna. Stosowany w syntezie organicznej, jako środek nasenny i dezynfekujący w medycynie itp.

(3)Metaldehyd. Jest to również polimer etanalu; biały, krystaliczny proszek nierozpuszczalny w wodzie. Niniejsza pozycja obejmuje wyłącznie metaldehyd w postaci kryształów lub proszku.

Metaldehyd przygotowany w postaci (np. tabletek, pałeczek lub w podobnych postaciach), do stosowania jako paliwo, jest wyłączony (pozycja 3606) (patrz uwaga 2 (a) do działu 36.).

(D) PARAFORMALDEHYD

Polimer ten (HO(CH2O)nH) otrzymywany jest przez odparowywanie wodnych roztworów formaldehydu. Stała, biała substancja, mająca postać płatków lub proszku o wyraźnym zapachu formaldehydu. Stosowany jest do otrzymywania tworzyw sztucznych, wodoodpornych klejów i produktów farmaceutycznych, a także jako środek dezynfekujący i konserwujący.

Niniejsza pozycja nie obejmuj związków aldehydów z wodorosiarczanami (IV), które klasyfikowane są jako sulfonowane pochodne alkoholi (pozycje od 2905 do 2911).