2805-Metale alkaliczne lub metale ziem alkalicznych; metale ziem rzadkich, skand i itr, nawet ich mieszaniny lub stopy; rtęć.

-Metale alkaliczne lub metale ziem alkalicznych:

2805 11- -Sód

2805 12- -Wapń

2805 19- -Pozostałe

2805 30-Metale ziem rzadkich, skand i itr, nawet ich mieszaniny lub stopy

2805 40-Rtęć

(A) METALE ALKALICZNE

Pięć metali alkalicznych to metale miękkie i raczej lekkie. Rozkładają zimną wodę; tworzą wodorotlenki nawet z wilgocią z powietrza.

(1)Lit.

Najlżejszy (gęstość 0,54) i najtwardszy z grupy. Przechowuje się go w oleju mineralnym lub w gazach szlachetnych.

Lit poprawia jakość metali, wchodzi w skład różnych stopów (np. stopy łożyskowe). Z powodu ogromnej łatwości wchodzenia w reakcje z innymi pierwiastkami, jest wykorzystywany m.in. do otrzymywanie innych metali w stanie czystym.

(2)Sód.

Ciało stałe (gęstość 0,97), o metalicznym połysku, łatwo matowieje po przecięciu. Przechowuje się go w oleju mineralnym lub w hermetycznych spawanych puszkach.

Otrzymywany jest przez elektrolizę stopionego chlorku sodu lub wodorotlenku sodu.

Wykorzystywany jest do produkcji nadtlenku sodu („ditlenku”), cyjanku sodu, amidku sodu itp., do produkcji indyga, wytwarzania materiałów wybuchowym (lonty chemiczne, zapalniki), w polimeryzacji butadienu, do otrzymywania stopów łożyskowych lub w hutnictwie tytanu lub cyrkonu.

Niniejsza pozycja nie obejmuje amalgamatu sodu (pozycja 2853).

(3)Potas.

Metal srebrzystobiały (gęstość 0,85), który można ciąć zwykłym nożem. Przechowuje się go w zatopionych ampułkach lub w oleju mineralnym.

Służy do produkcji niektórych fotokomórek i stopów łożyskowych.

(4)Rubid.

Metal srebrzystobiały (gęstość 1,5), bardziej topliwy niż sód. Przechowuje się go w zatopionych ampułkach lub w oleju mineralnym.

Podobnie jak sód wykorzystywany jest w stopach łożyskowych.

(5)Cez.

Metal srebrzysto-biały lub żółtawy (gęstość 1,9), który zapala się przy kontakcie z powietrzem; ma największą zdolność utleniania; przechowuje się go w zatopionych ampułkach lub w oleju mineralnym.

Niniejsza pozycja nie obejmuje fransu, promieniotwórczego metalu alkalicznego (pozycja 2844).

(B) METALE ZIEM ALKALICZNYCH

Trzy metale ziem alkalicznych to metale kowalne. Dość łatwo rozkładają zimną wodę, reagują nawet z wilgocią z powietrza.

(1)Wapń.

Otrzymywany przez aluminotermiczną redukcję tlenku wapnia lub przez elektrolizę stopionego chlorku wapnia. Jest to biały metal (gęstość 1,57), stosowany do oczyszczania argonu, rafinowania miedzi lub stali, otrzymywania cyrkonu, wodorku wapnia (hydrolitu), stopów łożyskowych.

(2)Stront.

Biały lub bladożółty, ciągliwy metal (gęstość 2,5).

(3)Bar.

Biały metal (gęstość 4,2), wykorzystywany w niektórych stopach łożyskowych i do przygotowywania pochłaniaczy gazów (getterów) w elektronowych lampach próżniowych (pozycja 3824).

Niniejsza pozycja nie obejmuje radu, pierwiastka promieniotwórczego (pozycja 2844), magnezu (pozycja 8104) lub berylu (pozycja 8112); wszystkie one przypominają pod niektórymi względami metale ziem alkalicznych.

(C) METALE ZIEM RZADKICH; SKAND I ITR, NAWET

ICH MIESZANINY LUB STOPY

Metale ziem rzadkich (termin „ziemie rzadkie” dotyczy ich tlenków) lub lantanowce to metale układu okresowego o liczbie atomowej[(*)] od 57 do 71. Są to:

Grupa ceru

Grupa terbu

Grupa erbu

57

Lantan

63

Europ

66

Dysproz

58

Cer

64

Gadolin

67

Holm

59

Prazeodym

65

Terb

68

Erb

60

Neodym

 

 

69

Tul

62

Samar

 

 

70

Iterb

 

 

 

 

71

Lutet

Promet (pierwiastek 61), który jest promieniotwórczy, jest klasyfikowany do pozycji 2844.

Metale ziem rzadkich są zwykle szarawe lub żółtawe, są także ciągliwe i kowalne.

Cer, najważniejszy z grupy, otrzymuje się z monacytu (fosforanu ziem rzadkich) lub tortytu (krzemianu ziem rzadkich) po usunięciu toru. Cer otrzymuje się przez metalotermiczną redukcję halogenków, przy zastosowaniu wapnia lub litu jako reduktora lub przez elektrolizę stopionego chlorku. Jest to szary, ciągliwy metal, trochę twardszy od ołowiu, a przy pocieraniu go o szorstkie powierzchnie powstają iskry.

Lantan, który istnieje w stanie zanieczyszczonym w solach cerowych, służy do wytwarzania niebieskiego szkła.

Niniejsza pozycja obejmuje również skand i itr, które wykazują duże podobieństwo do metali ziem rzadkich - ponadto skand przypomina metale grupy żelazowców. Te dwa metale są ekstrahowane z rudy tortwejtytu, krzemianu skandu zawierającego itr i inne pierwiastki.

Pierwiastki te są objęte niniejszą klasyfikacją, nawet zmieszane ze sobą lub czy tworzące wspólne stopy. Na przykład pozycja ta obejmuje „miszmetal”, będący stopem zawierającym od 45 do 55 % ceru, od 22 do 27 % lantanu, inne lantanowce, itr i różne zanieczyszczenia (do 5% żelaza, ślady krzemu, wapnia i glinu). „Miszmetal” wykorzystywany jest głównie w hutnictwie i do produkcji kamieni do zapalniczek. Jeżeli stop zawiera więcej niż 5 % żelaza lub magnez lub inne metale, objęty jest inną pozycją (np. jeśli wykazuje cechy charakterystyczne stopu piroforycznego, pozycja 3606).

Niniejsza pozycja nie obejmuje soli i związków metali ziem rzadkich, itru i skandu (pozycja 2846).

(D) RTĘĆ

Rtęć (żywe srebro) jest jedynym metalem, który w temperaturze pokojowej występuje jako ciecz.

Rtęć otrzymuje się przez prażenie naturalnego siarczku rtęci (cynobru) i oddziela się ją od innych metali zawartych w tej rudzie (ołowiu, cynku, cyny, bizmutu) przez filtrację, destylację próżniową i obróbkę rozcieńczonym kwasem azotowym.

Rtęć jest błyszczącą cieczą o srebrzystym kolorze, ciężką (gęstość 13,59), toksyczną i reagującą z metalami szlachetnymi. W temperaturze pokojowej czysta rtęć nie ulega działaniu powietrza, ale zanieczyszczony metal pokrywa się warstwą brązowawego tlenku rtęci. Rtęć przechowuje się w specjalnych żelaznych pojemnikach („kolbach”).

Rtęć służy do produkcji amalgamatów objętych pozycją 2843 lub 2853. Wykorzystuje się ją w hutnictwie złota i srebra, do złocenia i srebrzenia oraz do otrzymywania chloru, wodorotlenku sodu, soli rtęci, cynobru lub fulminianów. Rtęć znajduje swoje zastosowanie również do produkcji próżniowych lamp rtęciowych oraz różnych przyrządów fizycznych, w medycynie itp.

__________


 

 


[(*)]Liczba atomowa pierwiastka jest to całkowita liczba elektronów orbitalnych zawartych w atomie tego pierwiastka.