2808-Kwas azotowy; mieszaniny nitrujące.

(A) KWAS AZOTOWY (V)

Kwas azotowy (HNO3) otrzymuje się głównie przez utlenianie amoniaku w obecności katalizatora (platyny, żelaza, chromu, tlenków bizmutu lub manganu itp.). Alternatywną metodą jest bezpośrednie połączenie azotu i tlenu w piecu (elektrycznym) łukowym i utlenianie powstałego tlenku azotu. Powstaje także jako wynik reakcji kwasu siarkowego (samego lub połączonego z disiarczanem (VI) (pirosiarczanem) sodu) z naturalnym azotanem sodu; zanieczyszczenia (kwasy siarkowy lub chlorowodorowy, dymy azotu) usuwa się metodą destylacji i gorącym powietrzem.

Kwas azotowy jest bezbarwną lub żółtawą, trującą cieczą. W postaci stężonej (dymiący kwas azotowy) wydziela żółtawe azotowe dymy. Niszczy skórę i substancje pochodzenia organicznego; jest silnym związkiem utleniającym. Dostarcza się go w gąsiorach szklanych lub z porowatej ceramiki lub w pojemnikach aluminiowych.

Kwas azotowy używa się do produkcji azotanów (srebra, rtęci, ołowiu, miedzi itp.), barwników organicznych, materiałów wybuchowych (nitrogliceryny, bawełny strzelniczej, trinitrotoluenu, kwasu pikrynowego, piorunianu rtęci itp.), trawienia metali (szczególnie trawienia odlewów żelaza); grawerowania miedzi; oczyszczania złota lub srebra.

(B) MIESZANINY NITRUJĄCE

Mieszaniny nitrujące są mieszaninami w określonych proporcjach (np. w równych częściach) stężonego kwasu azotowego i stężonego kwasu siarkowego. Są to lepkie ciecze powodujące silną korozję, zazwyczaj dostarczane w beczkach z blachy stalowej.

Wykorzystuje się je w szczególności do nitrowania związków organicznych w przemyśle sztucznych barwników oraz do produkcji nitrocelulozy i materiałów wybuchowych.

Niniejsza pozycja nie obejmuje:

(a)Kwasu aminosulfonowego (kwasu amidosulfonowego) (pozycja 2811) (którego nie należy mylić z powyżej wymienionymi mieszaninami nitrującymi).

(b)Azydków wodoru, kwasu azotowego (III) i różnych tlenków azotu (pozycja 2811).