2833-Siarczany; ałuny; nadtlenosiarczany (nadsiarczany).

-Siarczany sodu:

2833 11- -Siarczan disodu

2833 19- -Pozostałe

-Pozostałe siarczany:

2833 21- -Magnezu

2833 22- -Glinu

2833 24- -Niklu

2833 25- -Miedzi

2833 27- -Baru

2833 29- -Pozostałe

2833 30-Ałuny

2833 40-Nadtlenosiarczany (nadsiarczany)

(A) SIARCZANY (VI)

Z uwzględnieniem wyłączeń wymienionych we wstępie do niniejszego poddziału, niniejsza pozycja obejmuje sole metali kwasu siarkowego (VI) (H2SO4) (pozycja 2807), ale wyłącza siarczany rtęci, które są objęte pozycją 2852, siarczan amonu, który, nawet czysty, objęty jest pozycją 3102 lub 3105 oraz siarczan potasu, który, nawet czysty, jest objęty pozycją 3104 lub 3105.

(1)Siarczany (VI) sodu, obejmują:

(a)Siarczan (VI) disodu (obojętny siarczan sodu) (Na2SO4). Występuje w stanie bezwodnym lub uwodnionym w postaci proszku lub dużych, przezroczystych kryształów, tworzących krystaliczne naloty przy zetknięciu z powietrzem i rozpuszczających się w wodzie wraz ze spadkiem temperatury. Dekawodzian (Na2SO4.10H2O) znany jest jako „sól glauberska”. Zanieczyszczone postaci siarczanu (VI) disodu (o czystości 90-99 %) będące zwykle produktem ubocznym różnych procesów produkcyjnych, opisywane często jako „siarczan (VI) sodu techniczny” są również klasyfikowane do niniejszej pozycji. Siarczan (VI) disodu stosowany jest jako pomocniczy środek farbiarski, jako topnik w przemyśle szklarskim do otrzymywania mieszanin ulegających zeszkleniu (produkcja szkła butelkowego, kryształów, szkła optycznego); w garbarstwie do konserwacji skór; w przemyśle papierniczym (sporządzanie niektórych mas chemicznych); w przemyśle włókienniczym jako substancja klejąca; w medycynie jako środek przeczyszczający itp.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnych siarczanów (VI) sodu (glauberytu, bloedytu, reussin, astrachanitu) (pozycja 2530).

(b)Wodorosiarczan (VI) sodu (kwaśny siarczan sodu) (NaHSO4). Sól odpadowa w procesie otrzymywania kwasu azotowego występuje w postaci białej, stopionej masy, rozpływającej się pod wpływem wilgoci z powietrza. Zastępuje kwas siarkowy przy trawieniu metali, regeneracji kauczuku, w hutnictwie antymonu lub tantalu oraz jako środek chwastobójczy.

(c)Disiarczan (VI) disodu (pirosiarczan sodu) (Na2S2O7).

(2)Siarczan (VI) magnezu. Niniejsza pozycja obejmuje syntetyczny siarczan magnezu (MgSO4.7H2O) (epsomit, gorzką sól rodzimą) otrzymywany przez oczyszczanie kizerytu lub w wyniku działania kwasu siarkowego na dolomit. Bezbarwne kryształy rozpuszczalne w wodzie i tworzące w kontakcie z powietrzem słabe krystaliczne naloty. Stosowany jest jako substancja obciążająca w klejeniu tkanin, w garbarstwie, do nadawania odporności na ogień i jako środek przeczyszczający.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnego siarczanu (VI) magnezu (kizerytu) (pozycja 2530).

(3)Siarczan (VI) glinu (Al2(SO4)3). Otrzymuje się, działając kwasem siarkowym na boksyty lub naturalne glinokrzemiany; zanieczyszczeniami są głównie związki żelaza. W stanie uwodnionym (18 cząsteczkami H2O) występuje w postaci białych kryształów rozpuszczalnych w wodzie, które w zależności od stężenia stosowanego roztworu są kruche i dają się zarysować paznokciem, lub są twarde i łamliwe; pod wpływem łagodnego ogrzewania topi się oddając wodę krystalizacyjną i przechodzi w bezwodny siarczan. Stosowany w farbiarstwie jako zaprawa, w garbarstwie do konserwacji skóry i garbowania ałunowego; w przemyśle papierniczym do klejenia masy papierniczej; w przemyśle barwników do otrzymywania laków, błękitu metylenowego i innych barwników tiazolowych. Stosowany również do klarowania łoju, oczyszczania wód przemysłowych, w gaśnicach itp.

Niniejsza pozycja obejmuje również zasadowy siarczan (VI) glinu stosowany w farbiarstwie.

(4)Siarczany (VI) chromu. Najlepiej poznanym jest siarczan (VI) chromu (Cr2(SO4)3) otrzymywany z azotanu chromu i kwasu siarkowego. Krystaliczny proszek, fioletowy lub zielony w roztworach wodnych. Stosowany jest jako zaprawa farbiarska (zaprawa chromowa) lub w garbarstwie (garbowanie chromowe). Do garbowania chromowego służą głównie raczej nietrwałe roztwory zasadowych siarczanów chromu, pochodnych siarczanu chromu (III) lub siarczanu chromu (II) (CrSO4). Siarczany te są objęte niniejszą pozycją.

(5)Siarczany (VI) niklu. Najpowszechniejszym jest siarczan o wzorze chemicznym NiSO4. Bezwodny występuje w postaci żółtych kryształów, uwodniony (7 cząsteczkami H2O) występuje w postaci zielonoszmaragdowych kryształów lub niebieskawych kryształów (6 cząsteczkami H2O); rozpuszczalny w wodzie. Stosowany do niklowania elektrolitycznego, jako zaprawa farbiarska, do produkcji masek gazowych i jako katalizator.

(6)Siarczany (VI) miedzi.

(a)Siarczan (VI) miedzi (I) (siarczan miedziawy) (Cu2SO4). Katalizator służący do otrzymywania syntetycznego alkoholu etylowego.

(b)Siarczan (VI) miedzi (II) (siarczan miedziowy) (CuSO4.5H2O). Produkt uboczny elektrolitycznego oczyszczania miedzi; otrzymywany jest także przez działanie słabym roztworem kwasu siarkowego na odpady lub złom miedzi. Niebieskie kryształy lub krystaliczny proszek rozpuszczalne w wodzie. W procesie kalcynacji zmienia się w biały siarczan bezwodny, bardzo gwałtownie absorbujący wodę. Stosowany jako środek grzybobójczy w rolnictwie (patrz uwaga wyjaśniająca do pozycji 3808); do otrzymywania mieszanin do zraszania; do sporządzania tlenku miedzi (I) lub nieorganicznych barwników miedziowych; w farbiarstwie (farbowanie na czarno, purpurowo lub liliowo wełny lub jedwabiu); do elektrolitycznego oczyszczania miedzi i do elektrolitycznego miedziowania; jako regulator w procesie flotacji (przywraca naturalną pławność rud), jako środek antyseptyczny itp.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnego uwodornionego siarczanu miedzi (brochantytu) (pozycja 2603).

(7)Siarczan (VI) cynku (ZnSO4.7H2O). Otrzymuje się, działając rozcieńczonym kwasem siarkowym na cynk, tlenek cynku, węglan cynku lub blendę prażoną. Biała, szklista masa lub kryształy w formie igieł. Stosowany do zmniejszania naturalnej pławności rud w procesie flotacji; jako zaprawa farbiarska; do elektrolitycznego cynkowania metali; jako środek antyseptyczny; do konserwacji drewna; do produkcji sykatyw, litoponów (pozycja 3206), luminoforów (siarczanu cynku aktywowanego miedzią) (pozycja 3206) oraz wielu innych związków cynku.

(8)Siarczan (VI) baru. Niniejsza pozycja obejmuje syntetyczny lub strącony siarczan (VI) baru (BaSO4), otrzymany przez strącanie z roztworu chlorku baru kwasem siarkowym lub siarczanem alkalicznym. Występuje w postaci białego, ciężkiego (o gęstości około 4,4) proszku, nierozpuszczalnego w wodzie lub gęstej pasty. Stosowany jako biały pigment, jako wypełniacz w klejeniu tkanin i w produkcji gumy, papieru powleczonego, tektury, materiałów uszczelniających, laków, farb itp. Jest nieprzepuszczalny dla promieni X i dlatego znajduje zastosowanie (w stanie czystym) w radiografii.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnego siarczanu baru (barytu, szpatu ciężkiego) (pozycja 2511).

(9)Siarczany (VI) żelaza.

(a)Siarczan (VI) żelaza (II) (siarczan żelazawy) (FeSO4). Otrzymuje się działając na wiórki żelaza rozcieńczonym kwasem siarkowym lub jako produkt uboczny przy otrzymywaniu ditlenku tytanu; często zawiera zanieczyszczenia, takie jak siarczany miedzi i żelaza oraz arszenik. Bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie; występuje głównie w stanie uwodnionym (na ogół 7 cząsteczkami H2O) w postaci jasnozielonych kryształów, które utleniając się na powietrzu brązowieją; pod wpływem ogrzewania kryształy zamieniają się w biały bezwodny siarczan. Roztwory wodne są zielone, lecz stają się brązowawe pod wpływem powietrza. Siarczan (VI) żelaza (II) stosowany jest do produkcji atramentów, barwników (błękitu pruskiego), oraz mieszaniny (wraz z wapnem gaszonym i trocinami) używanej do oczyszczania gazu węglowego; w farbiarstwie, jako środek odkażający i antyseptyczny, a także chwastobójczy.

(b)Siarczan (VI) żelaza (III) (siarczan żelazowy) (Fe2(SO4)3). Otrzymywany z siarczanu (VI) żelaza (II). Proszek lub brązowawe płyty. Bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie, daje z nią biały wodzian (z 9 cząsteczkami H2O). Stosowany do oczyszczania wód naturalnych i ścieków, do koagulacji krwi w rzeźniach, w garbowaniu żelazowym i jako środek grzybobójczy. Zmniejsza pławność rud przy flotacji i dlatego używany jest jako jej regulator. Stosowany również jako zaprawa farbiarska i w elektrolitycznym otrzymywaniu miedzi i cynku.

(10)Siarczan (VI) kobaltu (CoSO4.7H2O). Otrzymywany z tlenku kobaltu (II) i kwasu siarkowego. Czerwone kryształy rozpuszczalne w wodzie. Stosowany do elektrolitycznego kobaltowania, jako barwnik ceramiczny, jako katalizator i do produkcji strącanych żywiczanów kobaltu (sykatyw).

(11)Siarczan (VI) strontu. Syntetyczny siarczan strontu (SrSO4) strącany z roztworu chlorku, jest białym proszkiem, trudno rozpuszczalnym w wodzie. Stosowany w pirotechnice, w ceramice i do produkcji różnych soli strontu.

Niniejsza pozycja nie obejmuje rodzimego siarczanu strontu (celestynu) (pozycja 2530).

(12)Siarczan (VI) kadmu (CdSO4). Bezbarwne kryształy rozpuszczalne w wodzie, bezwodne lub uwodnione (8 cząsteczkami H2O). Stosowany do produkcji żółcieni kadmowej (siarczku kadmu) lub innych barwników, produktów medycznych; w standardowych ogniwach elektrycznych (ogniwa Westona), w galwanotechnice i w farbiarstwie.

(13)Siarczany (VI) ołowiu.

(a)Syntetyczny siarczan (VI) ołowiu (II) (zasadowy siarczan ołowiawy) (PbSO4). Otrzymywany z azotanu lub octanu ołowiu (II) przez strącanie za pomocą kwasu siarkowego. Biały proszek lub kryształy, nierozpuszczalne w wodzie. Stosowany do produkcji soli ołowiu.

(b)Zasadowy siarczan (VI) ołowiu (II) (siarczan ołowiawy). Otrzymywany w postaci szarawego proszku przez ogrzewanie glejty, chlorku sodu i kwasu siarkowego. Może być również otrzymywany w procesie hutniczym i wówczas występuje w postaci białego proszku. Stosowany do produkcji pigmentów, mastyksów i mieszanin dla przemysłu gumowego.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnego siarczanu ołowiu (II) (anglezytu) (pozycja 2607).

(B) AŁUNY

Ałuny są to uwodnione podwójne siarczany (VI) zawierające siarczan metalu trójwartościowego (glinu, chromu, manganu, żelaza lub indu) połączony z siarczanem (VI) metalu jednowartościowego (siarczanu (VI) alkalicznego lub siarczanu (VI) amonu). Stosowane w farbiarstwie, jako środki antyseptyczne, służą do produkcji chemikaliów, chociaż obecnie istnieje tendencja, aby do tego celu zastępować je pojedynczymi siarczanami (VI).

(1)Ałuny glinu.

(a)Siarczan (VI) glinu potasu (ałun zwykły lub ałun potasowy) (Al2(SO4)3.K2SO4.24H2O). Otrzymuje się z ałunitu naturalnego (kamień ałunu) (pozycja 2530) (tj. zasadowego siarczanu glinu potasu zmieszanego z wodorotlenkiem glinu). Otrzymuje się go również, łącząc ze sobą oba składowe siarczany (VI). Białe, krystaliczne ciało stałe rozpuszczalne w wodzie. W procesie kalcynacji daje biały, lekki, bezwodny i krystaliczny proszek (ałun kalcynowany). Stosowany do tych samych celów, co siarczan (VI) glinu, a zwłaszcza do produkcji laków, w farbiarstwie, w garbarstwie (garbowanie ałunowe). Stosowany także w fotografice, w preparatach toaletowych itp.

(b)Siarczan (VI) amonu glinu (ałun amonowy) (Al2(SO4)3.(NH4)2SO4.24H2O). Bezbarwne kryształy, rozpuszczalne w wodzie, zwłaszcza gorącej. Stosowany głównie do produkcji czystego tlenku glinu i w medycynie.

(c)Siarczan (VI) glinu-sodu (ałun sodowy) (Al2(SO4)3.Na2SO4.24H2O). Podobny do ałunu potasowo-glinowego, występuje w postaci kryształów łatwo tworzących krystaliczne naloty w kontakcie z powietrzem, rozpuszczalnych w wodzie. Stosowany jako zaprawa farbiarska.

(2)Ałuny chromu.

(a)Siarczan (VI) chromu potasu (ałun chromowy) (Cr2(SO4)3.K2SO4.24H2O). Otrzymywany przez redukcję roztworu dichromianu potasu w kwasie siarkowym za pomocą ditlenku siarki. Występuje w postaci purpurowawo-czerwonych kryształów rozpuszczalnych w wodzie i tworzących krystaliczne naloty w kontakcie z powietrzem. Stosowany w farbiarstwie jako zaprawa, w garbarstwie (garbowanie chromowe), w fotografice itp.

(b)Siarczan (VI) amonu chromu (ałun chromowo amonowy). Krystaliczny niebieski proszek, stosowany w garbarstwie i w ceramice.

(3)Ałuny żelaza. Podwójny siarczan (VI) amonu żelaza (III) ((NH4)2SO4Fe2(SO4)3.24H2O) występuje w postaci purpurowych kryształów, które odwadniają się i bieleją na powietrzu; siarczan potasu żelaza (III) występuje także w postaci purpurowych kryształów. Obydwa ałuny są stosowane w farbiarstwie.

(C) PEROKSODISIARCZANY (VI) (NADTLENOSIARCZANY, NADSIARCZANY)

Określenie peroksodisiarczany (nadtlenosiarczany, nadsiarczany) zarezerwowano dla soli kwasów peroksodisiarkowych (VI) (nadtlenosiarkowych, nadsiarkowych) objętych pozycją 2811. Są one dość trwałe w stanie suchym, ale ich roztwory wodne rozkładają się pod wpływem ogrzewania. To bardzo silne utleniacze.

(1)Peroksodisiarczan (VI) diamonu (nadtlenosiarczan amonu) ((NH4)2S2O8). Otrzymywany przez elektrolizę stężonych roztworów siarczanu (VI) amonu i kwasu siarkowego (VI); bezbarwne kryształy rozpuszczalne w wodzie, rozkładające się pod wpływem wilgoci i ogrzewania. Stosowany w fotografice; w bieleniu lub farbowaniu tekstyliów; do produkcji rozpuszczalnych skrobi, do otrzymywania innych peroksodisiarczanów (VI) i niektórych kąpieli elektrolitycznych; w syntezie organicznej itp.

(2)Peroksodisiarczan (VI) disodu (nadtlenosiarczan sodu) (Na2S2O8). Bezbarwne kryształy bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie. Stosowany jako środek antyseptyczny, odbarwiający, depolaryzujący (ogniwa) i do grawerowania stopów miedzi.

(3)Peroksodisiarczan (VI) dipotasu (nadtlenosiarczan potasu) (K2S2O8). Bezbarwne kryształy, bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie. Stosowany do bielenia, produkcji mydła, w fotografice, jako środek antyseptyczny itp.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnych siarczanów wapnia (gipsu, anhydrytu, karstenitu) (pozycja 2520).