2835-Podfosforyny (fosforany I), fosforyny i fosforany (V); polifosforany, nawet niezdefiniowane chemicznie.

2835 10-Podfosforyny (fosforany I) i fosforyny (fosforany III)

-Fosforany:

2835 22- -Mono- lub disodu

2835 24- -Potasu

2835 25- -Wodoroortofosforan wapnia (fosforan diwapnia)

2835 26- -Pozostałe fosforany wapnia

2835 29- -Pozostałe

-Polifosforany:

2835 31- -Trifosforan sodu (tripolifosforan sodu)

2835 39- -Pozostałe

(A) PODFOSFORYNY (FOSFORANY I) 

Z wyjątkiem wyłączeń podanych we wprowadzeniu do niniejszego poddziału pozycja obejmuje podfosforyny (fosforany I), czyli sole metali z kwasem fosforowym (I) (podfosforawym) (H3PO2) (pozycja 2811).

Są to sole rozpuszczalne w wodzie i rozkładają się pod wpływem ogrzewania z wydzieleniem fosforowodoru zapalającego się samoczynnie. Fosforany (I) (podfosforyny) metali alkalicznych mają właściwości redukujące.

Najważniejszymi są:

(I)Fosforan (I) sodu (podfosforyn sodu) (NaPH2O2), w postaci białych tabletek lub krystalicznego proszku, higroskopijny.

(II)Fosforan (I) wapnia (podfosforyn wapnia) (Ca(PH2O2)2), bezbarwne kryształy lub biały proszek (otrzymywany w wyniku reakcji białego fosforu z wrzącym mlekiem wapiennym).

Obie te substancje stosowane są w medycynie jako środki tonizujące lub wzmacniające.

(III)Fosforany (I) (podfosforyny) amonu, żelaza lub ołowiu.

(B) FOSFORANY (III) (FOSFORYNY)

Z wyjątkiem wyłączeń podanych we wprowadzeniu do niniejszego poddziału pozycja obejmuje fosforany (III) (fosforyny), sole metali (obojętne lub kwaśne) z kwasem fosforowym (III) (fosforawym) (H3PO3) (pozycja 2811).

Najważniejszymi z nich są fosforany (III) (fosforyny): amonu, sodu, potasu lub wapnia, rozpuszczalne w wodzie i mające właściwości redukujące.

(C) FOSFORANY (V) I POLIFOSFORANY

Z wyjątkiem wyłączeń podanych we wprowadzeniu do niniejszego poddziału, niniejsza pozycja obejmuje fosforany (V) i polifosforany, czyli sole metali z kwasami objętymi pozycją 2809 tj.:

(I)Ortofosforany (V) (ortofosforany) - sole metali z kwasem ortofosforowym (V) (H3PO4). Są najważniejsze i często nazywa się je „fosforanami” nie podając dalszego określenia. Sole powstające z kwasu ortofosforowego (V) i metali jednowartościowych mogą być solami jedno-, dwu- lub trójzasadowymi, (z metalami jednowartościowymi zawierają jeden, dwa lub trzy atomy metalu); dlatego są np. trzy fosforany sodu: diwodoroortofosforan sodu (jednozasadowy fosforan) (NaH2PO4), wodoroortofosforan disodu (dwuzasadowy fosforan) (Na2HPO4) i ortofosforan trisodu (trójzasadowy fosforan) (Na3PO4).

(II)Difosforany (V) (pirofosforany) - sole metali i kwasu pirofosforowego (H4P2O7).

(III)Metafosforany (V) - sole metali i kwasu metafosforowego (HPO3)n.

(IV)Pozostałe polifosforany - sole metali i kwasów polifosforowych o wysokim stopniu polimeryzacji.

Najważniejszymi fosforanami (V) i polifosforanami są:

(1)Fosforany (V) i polifosforany amonu.

(a)Ortofosforan (V) triamonu ((NH4)3PO4) trwały tylko w roztworach wodnych.

(b)Polifosforany amonu. Istnieje kilka polifosforanów amonu mających stopień polimeryzacji rzędu od kilku jednostek do kilku tysięcy.

Występują w postaci białych krystalicznych proszków, rozpuszczalnych lub nierozpuszczalnych w wodzie; stosowane są do produkcji nawozów, jako dodatki ognioodporne do lakierów lub w preparatach ognioodpornych.

Obejmuje je niniejsza pozycja, nawet wówczas, gdy ich stopień polimeryzacji nie jest określony.

Niniejsza pozycja nie obejmuje diwodoroortofosforanu (V) amonu (fosforanu monoamonu) i wodoroortofosforanu (V) diamonu (fosforanu diamonu), nawet czystych oraz ich mieszanin (pozycja 3105).

(2)Fosforany (V) i polifosforany sodu.

(a)Diwodoroortofosforan (V) sodu (ortofosforan jednozasadowy) (NaH2PO4.2H2O). Bezbarwne kryształy rozpuszczalne w wodzie, tracące wodę krystalizacyjną po podgrzaniu (fosforan sproszkowany) i przechodzące w pirofosforan oraz ostatecznie w metafosforan. Stosowany w medycynie, w przemyśle włókien sztucznych, jako czynnik powodujący krzepnięcie substancji białkowych, w galwanotechnice itp.

(b)Wodoroortofosforan (V) disodu (fosforan dwuzasadowy) (Na2HPO4). Bezwodny biały proszek lub w postaci krystalicznej (z 2, 7 lub 12 cząsteczkami H2O). Rozpuszczalny w wodzie. Stosowany do klejenia jedwabiu (z chlorkiem cyny), nadawania ogniotrwałości tkaninom, drewnu lub papierowi, jako zaprawa do tkanin, do garbowania chromowego, produkcji szkieł optycznych, glazurowania porcelany, sporządzania proszku do pieczenia, otrzymywania barwników i topników do lutowania, w galwanotechnice, w medycynie itp.

(c)Ortofosforan (V) trisodu (ortofosforan trójzasadowy) (Na3PO4.12H2O). Bezbarwne kryształy rozpuszczalne w wodzie, uwalniające część wody krystalizacyjnej podczas ogrzewania. Stosowany jako topnik do rozpuszczania tlenków metali, w fotografice, jako detergent, do zmiękczania wód przemysłowych i do oczyszczania kotłów z kamienia kotłowego, do klarowania cukru i alkoholi, w garbarstwie, w medycynie itp.

(d)Difosforany (V) sodu (pirofosforany sodu). Pirofosforan tetrasodu (obojętny difosforan) (Na4P2O7). Niehigroskopijny biały proszek, rozpuszczalny w wodzie. Stosowany w pralniach, do produkcji detergentów, preparatów zapobiegających krzepnięciu krwi, produktów chłodniczych i środków antyseptycznych, w produkcji serów itp.

Diwodoropirofosforan disodu (kwaśny difosforan) (Na2H2P2O7), który wygląda tak samo, jest stosowany jako topnik w emalierstwie, do strącania kazeiny z mleka i do otrzymywania proszku do pieczenia, niektórych gatunków słodowanego mleka w proszku itp.

(e)Trifosforan sodu (Na5P3O10) (trifosforan pentasodu znany również jako tripolifosforan sodu). Biały, krystaliczny proszek stosowany do zmiękczania wody, jako emulgator lub konserwant żywności.

(f)Metafosforany sodu (podstawowy wzór chemiczny (NaPO3)n). Dwa metafosforany stosujące się do tego opisu to cyklotrifosforan sodu i cyklotetrafosforan sodu.

(g)Polifosforany sodu o wysokim stopniu polimeryzacji. Niektóre polifosforany sodu są nieprawidłowo nazywane metafosforanami sodu. Istnieje kilka liniowych polifosforanów sodu o wysokim stopniu polimeryzacji rzędu od kilkudziesięciu do kilkuset jednostek. Chociaż zasadniczo występują one jako polimery mające nieokreślony stopień polimeryzacji, objęte są niniejszą pozycją.

Obejmują one:

Produkt nieprawidłowo określany jako heksametafosforan sodu (mieszanina polimeryczna o wzorze (NaPO3)n), znany również jako sól Grahama. Szklista substancja lub biały proszek rozpuszczalny w wodzie. W roztworze wodnym produkt ten oddziela wapń i magnez zawarte w wodzie, dlatego używany jest jako zmiękczacz wody. Stosowany również do produkcji detergentów i klejów kazeinowych, do emulgowania olejków eterycznych, w fotografice, w produkcji sera topionego itp.

(3)Fosforany (V) potasu. Najlepiej znanym jest diwodorootrofosforan potasu (fosforan monopotasu) (KH2PO4). Otrzymywany w wyniku obróbki kredy fosforanowej za pomocą kwasu ortofosforowego (V) i siarczanu (VI) potasu. Bezbarwne kryształy rozpuszczalne w wodzie. Stosowany jako pożywka drożdży i jako nawóz.

(4)Fosforany (V) wapnia.

(a)Wodoroortofosforan (V) wapnia („ortofosforan diwapnia”) (CaHPO4.2H2O). Otrzymywany w wyniku działania słabo zakwaszonego roztworu chlorku wapnia na wodoroortofosforan (V) disodu. Biały proszek, nierozpuszczalny w wodzie. Stosowany jako nawóz, jako mineralne uzupełnienie paszy dla zwierząt, do produkcji szkła, leków itp.

Niniejsza pozycja nie obejmuje wodoroortofosforanu (V) wapnia o zawartości fluoru w masie nie mniejszej niż 0,2% w przeliczeniu na suchy bezwodny produkt (pozycja 3103 lub 3105).

(b)Tetrawodorodiortofosforan (V) wapnia (fosforan monowapnia) (CaH4(PO4)2. 1 lub 2 H2O). Otrzymywany przez obróbkę kości kwasem siarkowym (VI) lub chlorowodorem. Występuje w stężonych roztworach; pod wpływem ciepła uwalnia wodę krystalizacyjną. Jest to jedyny fosforan wapnia rozpuszczalny w wodzie. Stosowany do produkcji proszków do pieczenia, jako lek itp.

(c)Diortofosforan (V) triwapnia (obojętny fosforan wapnia) (Ca3(PO4)2). Niniejsza pozycja obejmuje strącony fosforan wapnia (tj. zwykły fosforan wapnia). Otrzymywany przez obróbkę fosforanu triwapnia zawartego w kościach najpierw za pomocą kwasu chlorowodorowego, a potem wodorotlenku sodu lub przez strącanie z roztworu ortofosforanu trisodu chlorkiem wapnia w obecności amoniaku. Biały, bezpostaciowy proszek, bezwonny i nierozpuszczalny w wodzie. Stosowany jako zaprawa farbiarska; do klarowania syropów; do trawienia metali; do otrzymywania szkła lub wyrobów garncarskich; do produkcji fosforu i leków (np. laktofosforanów, glicerofosforanów) itp.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnego fosforanu wapnia (pozycja 2510).

(5)Fosforan (V) glinu. Syntetyczny ortofosforan (V) glinu (AlPO4), otrzymywany z ortofosforanu (V) trisodu i siarczanu (VI) glinu, występuje w postaci białego, szarawego lub różowawego proszku. Stosowany zwłaszcza jako topnik w ceramice, do klejenia jedwabiu (wraz z tlenkiem cyny) i do produkcji cementu dentystycznego.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnego fosforanu glinu (wawelitu) (pozycja 2530).

(6)Fosforan (V) manganu (II) (fosforan manganawy) (Mn3(PO4)2·7H2O). Otrzymywany z chlorku manganu (II) i kwasu ortofosforowego (V). Występuje w postaci fioletowego proszku, który sam lub zmieszany z innymi produktami daje fiolet norymberski, stosowany w malarstwie i emaliach. Wraz z fosforanem (V) amonu daje fiolet burgundzki.

(7)Fosforany (V) kobaltu. Diortofosforan trikobaltu (II) (Co3(PO4)2·2 lub 8 H2O) otrzymuje się z ortofosforanu (V) sodu i octanu kobaltu. Bezpostaciowy różowy proszek, nierozpuszczalny w wodzie. Ogrzewany z tlenkiem glinu daje błękit Thenarda stosowany w emaliach. Wraz z fosforanem glinu wchodzi w skład fioletu kobaltu.

(8)Pozostałe fosforany (V). Obejmują: fosforany (V) baru (środek matujący), chromu (barwnik ceramiczny), cynku (barwnik ceramiczny, cementy dentystyczne, kontrola fermentacji, medycyna), żelaza (medycyna) i miedzi (barwnik ceramiczny).

Niniejsza pozycja nie obejmuje również pewnych fosforanów, tj.:

(a)Naturalnych fosforanów wapnia, apatytytu i naturalnych fosforanów glinu wapnia (pozycja 2510).

(b)Innych naturalnych fosforanów nieorganicznych objętych działem 25. lub 26.

(c)Diwodoroortofosforanu (V) amonu (fosforanu monoamonu) i wodoroortofosforanu diamonu (fosforan diamonu), nawet czystych (pozycja 3105).

(d)Kamieni szlachetnych i półszlachetnych (pozycja 7103 lub 7105).