2841-Sole tlenowych i nadtlenowych kwasów metalicznych.

2841 30-Dichromian sodu

2841 50-Pozostałe chromiany i dichromiany; nadtlenochromiany

-Manganiny, manganiany i nadmanganiany:

2841 61- -Nadmanganian potasu

2841 69- -Pozostałe

2841 70-Molibdeniany

2841 80-Wolframiany

2841 90-Pozostałe

Niniejsza pozycja obejmuje sole kwasów i nadtlenokwasów metalicznych (odpowiadających tlenkom metali, które są ich bezwodnikami).

Głównymi grupami związków objętych niniejszą pozycją są:

(1)Gliniany. Pochodne wodorotlenku glinu.

(a)Glinian sodu. Otrzymywany przez obróbkę boksytu za pomocą roztworu wodorotlenku sodu. Występuje w postaci białego proszku, rozpuszczalnego w wodzie, w roztworach wodnych lub jako pasta. Stosowany jako zaprawa farbiarska (zaprawa zasadowa); do produkcji laków; do klejenia papieru; jako wypełniacz do mydła; do utwardzania gipsu; do produkcji szkła nieprzezroczystego, do oczyszczania wód przemysłowych itp.

(b)Glinian potasu. Otrzymywany przez rozpuszczanie boksytu w wodorotlenku potasu. Biała, mikrokrystaliczna masa, higroskopijna i rozpuszczalna w wodzie. Stosowany tak samo jak glinian sodu.

(c)Glinian wapnia. Otrzymywany przez stopienie w piecu elektrycznym boksytu z tlenkiem wapnia; biały proszek nierozpuszczalny w wodzie, stosowany w farbiarstwie (zaprawa); do oczyszczania wód przemysłowych (wymieniacz jonowy), w przemyśle papierniczym (klejenie); do produkcji szkła, mydeł, cementów specjalnych, produktów do polerowania i innych glinianów.

(d)Glinian chromu. Otrzymywany przez ogrzewanie mieszaniny tlenku glinu, fluorku wapnia i dichromianu amonu. Barwnik ceramiczny.

(e)Glinian kobaltu. Powstaje z glinianu sodu i soli kobaltu. Czysty lub zmieszany z tlenkiem glinu tworzy błękit kobaltu (błękit Thenarda). Stosowany do produkcji błękitu niebieskiego (z glinianem cynku), błękitów lazurowych, błękitu smalty, błękitu saskiego, błękitu z Sévres itp.

(f)Glinian cynku. Biały proszek, stosowany do podobnych celów jak glinian sodu.

(g)Glinian baru. Otrzymywany z boksytu, barytu i węgla. Biała lub brązowa masa. Stosowany do oczyszczania wód przemysłowych i jako środek zapobiegający powstawaniu kamienia kotłowego.

(h)Glinian ołowiu. Otrzymywany przez ogrzewanie mieszaniny tlenku ołowiu i tlenku glinu. Trudno topliwe ciało stałe, stosowane jako biały pigment oraz do produkcji cegieł i wykładzin ognioodpornych.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnego glinianu berylu (chryzoberylu), który w zależności od przypadku klasyfikowany jest do pozycji 2530, 7103 lub 7105.

(2)Chromiany (VI). Chromiany obojętne lub kwaśne (dichromiany), tri-, tetra- i peroksochromianowe (VI) pochodne różnych kwasów chromowych, a zwłaszcza zwykłego kwasu chromowego (H2CrO4) lub kwasu dichromowego (H2Cr2O7), nieistniejącego w stanie wolnym.

Najważniejszymi z tych soli, których większość jest toksyczna są:

(a)Chromian (VI) cynku. Obróbka soli cynku dichromianem potasu daje uwodniony lub zasadowy chromian (VI) cynku. Proszek nierozpuszczalny w wodzie. Pigment, który sam lub zmieszany, tworzy żółcień cynkową. Zmieszany z błękitem pruskim tworzy zieleń cynkową.

(b)Chromian (VI) ołowiu.

Obojętny, syntetyczny chromian (VI) ołowiu powstaje w wyniku działania octanu ołowiu na dichromian sodu. Proszek żółty, czasami pomarańczowy lub czerwony, w zależności od metody otrzymywania. Czysty lub zmieszany pigment ten tworzy żółcień chromową, stosowaną w emalierstwie, w ceramice do, produkcji farb lub lakierów itp.

Zasadowy chromian czysty lub zmieszany, tworzy czerwień chromową.

(c)Chromiany (VI) sodu. Chromian (VI) sodu (Na2CrO4·10H2O) otrzymuje się w trakcie produkcji chromu metodą prażenia naturalnego tlenku chromu żelaza (III) (chromitu), zmieszanego z węglem i węglanem sodu. Duże, żółte kryształy, rozpływające się pod wpływem wilgoci z powietrza i bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie. Stosowany w farbiarstwie (zaprawa); w garbarstwie; do produkcji atramentów, pigmentów lub innych chromianów lub dichromianów. Zmieszany z siarczkiem antymonu jest stosowany do produkcji fotograficznych proszków błyskowych.

Dichromian sodu (Na2Cr2O7·2H2O), otrzymywany z chromianu (VI) sodu, tworzy czerwone kryształy rozpływające się pod wpływem wilgoci z powietrza i rozpuszczalne w wodzie. Ogrzewany przechodzi w bezwodny i mniej rozpływający się pod wpływem wilgoci z powietrza dichromian (tj. chromian topiony lub lany), często zawierający niewielkie ilości siarczanu (VI) sodu. Stosowany w garbarstwie (garbowanie chromowe); w farbiarstwie (zaprawa i utleniacz); jako utleniacz w syntezie organicznej; w fotografice; w drukarstwie; w pirotechnice; do oczyszczania lub odbarwiania tłuszczów; do produkcji ogniw dichromianowych i żelatyn dichromianowych (które pod wpływem światła stają się nierozpuszczalne w gorącej wodzie); w procesie flotacji (aby zmniejszyć pławność); w rafineriach naftowych; jako środek antyseptyczny.

(d)Chromiany (VI) potasu Chromian (VI) potasu (K2CrO4) (żółty chromian potasu) otrzymuje się z chromitu. Żółte kryształy, rozpuszczalne w wodzie i trujące.

Dichromian potasu (K2Cr2O7) (czerwony chromian potasu) otrzymuje się również z chromitu. Pomarańczowe kryształy, rozpuszczalne w wodzie i bardzo trujące. Pyły i pary dichromianu niszczą kość i chrząstkę przegrody nosowej; jego roztwory powodują infekcję ran.

Chromian i dichromian potasu mają podobne zastosowania jak chromian i dichromian sodu.

(e)Chromiany (VI) amonu. Chromian (VI) amonu ((NH4)2CrO4) otrzymuje się nasycając amoniakiem roztwór tritlenku chromu. Żółte kryształy rozpuszczalne w wodzie. Stosowany w fotografice i farbiarstwie.

Dichromian amonu (NH4)2Cr2O7), otrzymywany z naturalnego tlenku chromu żelaza (III) (chromitu); czerwone kryształy rozpuszczalne w wodzie. Stosowany w fotografice, w farbiarstwie (zaprawa); w garbarstwie; do oczyszczania tłuszczów lub olejów; w syntezie organicznej itp.

(f)Chromian (VI) wapnia (CaCrO4·2H2O). Otrzymywany z dichromianu sodu i kredy; żółknie i staje się solą bezwodną pod wpływem ogrzewania. Stosowany do otrzymywania żółtych barwników takich jak „żółcień ultramarynowa”; nazwa ta jest także stosowana do samego chromianu wapnia.

(g)Chromian (VI) manganu. Obojętny chromian (MnCrO4), otrzymywany z tlenku manganu (II) i bezwodnika chromowego. Brązowawe kryształy rozpuszczalne w wodzie. Stosowany jako zaprawa w farbiarstwie.

Zasadowy chromian, brązowy proszek nierozpuszczalny w wodzie, stosowany w farbach wodnych.

(h)Chromiany (VI) żelaza. Chromian (VI) żelaza (III) (Fe2(CrO4)3), otrzymuje się z roztworów chlorku żelaza (III) i chromianu (VI) potasu, żółty proszek nierozpuszczalny w wodzie.

Istnieje także zasadowy chromian (VI) żelaza, który czysty lub zmieszany, jest stosowany w malarstwie pod nazwą żółcieni żelazowej. Wraz z błękitem pruskim, daje zielenie imitujące zieleń cynkową. Stosowany także w hutnictwie.

(ij)Chromian (VI) strontu. (SrCrO4). Substancja podobną do chromianu (VI) wapnia; czysty lub zmieszany daje żółcień strontową. Wykorzystywany do przygotowania farb w malarstwie artystycznym.

(k)Chromian (VI) baru (BaCrO4). Otrzymywany przez strącanie roztworów chlorku baru i chromianu (VI) sodu; jaskrawo żółty proszek nierozpuszczalny w wodzie i trujący. Czysty lub zmieszany daje żółcień barową, która jak podobne jej produkty otrzymane z chromianu (VI) wapnia, czasami nazywana jest „żółcienią ultramarynową”. Stosowany do farb w malarstwie artystycznym, do barwienia emalii i szkła; do produkcji zapałek oraz jako zaprawa w farbiarstwie.

Niniejsza pozycja nie obejmuje:

(a)Naturalnego chromianu (VI) ołowiu (krokoizytu) (pozycja 2530).

(b)Pigmentów otrzymywanych z chromianów (pozycja 3206).

(3)Manganiany (VI), manganiany (VII) (nadmanganiany). Sole te odpowiadają kwasowi manganowemu (VI) (H2MnO4) (kwasowi niewyizolowanemu), kwasowi manganowemu (VII) (nadmanganianowemu) (HMnO4) (istniejącemu tylko w roztworze wodnym).

(a)Manganiany (VI). Manganian (VI) sodu (Na2MnO4) otrzymuje się przez stopienie mieszaniny naturalnego ditlenku manganu (IV) (pozycja 2602 - piroluzytu) i wodorotlenku sodu; zielone kryształy rozpuszczalne w zimnej wodzie, ulega rozkładowi pod wpływem gorącej wody; stosowany w hutnictwie złota.

Manganian (VI) potasu (K2MnO4), małe, czarno zielonkawe kryształy. Stosowany do produkcji manganianu (VII) (nadmanganianu).

Manganian (VI) baru (BaMnO4), otrzymywany przez ogrzewanie ditlenku manganu (IV) zmieszanego z azotanem (V) baru. Szmaragdowozielony proszek. Zmieszany z siarczanem (VI) baru tworzy błękit manganowy. Stosowany do farb w malarstwie artystycznym.

(b)Manganiany (VII) (nadmanganiany). Manganian (VII) (nadmanganian) sodu (NaMnO4·3H2O), otrzymuje się z manganianu (VI); czarno czerwone kryształy rozpływające się pod wpływem wilgoci z powietrza i rozpuszczalne w wodzie. Stosowany jako środek dezynfekujący, w syntezie organicznej i do bielenia wełny.

Manganian (VII) (nadmanganian) potasu (KMnO4), otrzymuje się z manganianu (VI) lub przez utlenienie mieszaniny ditlenku manganu (IV) i wodorotlenku potasu. Fioletowe kryształy o odcieniu metalicznym, rozpuszczalne w wodzie, barwiące skórę; także roztwory wodne czerwonofioletowe lub tabletki. Bardzo silny utleniacz stosowany jako odczynnik w chemii, w syntezie organicznej (produkcja sacharyny); w hutnictwie (oczyszczanie niklu); do bielenia tłuszczów, żywic, przędzy jedwabnej lub materiału, lub słomy; do oczyszczania wody; jako środek antyseptyczny, jako barwnik (wełny, drewna, farb do włosów); w maskach gazowych, w medycynie.

Manganian (VII) (nadmanganian) wapnia (Ca(MnO4)2·5H2O), otrzymywany przez elektrolizę roztworów manganianów (VI) alkalicznych i chlorku wapnia; ciemnofioletowe kryształy, rozpuszczalne w wodzie. Utleniacz i środek antyseptyczny, stosowany w farbiarstwie, w syntezie organicznej, do oczyszczania wody, do bielenia ścieru drzewnego.

(4)Molibdeniany (VI). Molibdeniany (VI), paramolibdeniany i polimolibdeniany (di-, tri- i tetra-) są pochodnymi prostego kwasu molibdenowego (VI) (H2MoO4) lub innych kwasów molibdenowych. Pod pewnymi względami przypominają chromiany.

Najważniejszymi z tych soli są:

(a)Molibdenian (VI) amonu. Otrzymywany w hutnictwie molibdenu. Uwodnione kryształy, lekko zabarwione na zielono lub żółto i rozkładające się po wpływem ogrzewania. Stosowany jako odczynnik chemiczny, do produkcji pigmentów lub materiałów ogniouodparniających, w przemyśle szklarskim itp.

(b)Molibdenian (VI) sodu. Uwodnione kryształy, lśniące i rozpuszczalne w wodzie. Stosowany jako reagent do produkcji pigmentów i w medycynie.

(c)Molibdenian (VI) wapnia. Biały proszek nierozpuszczalny w wodzie; stosowany w hutnictwie.

(d)Molibdenian (VI) ołowiu. Syntetyczny molibdenian (VI) ołowiu, współstrącony z chromianem (VI) ołowiu daje pigmenty szkarłatu chromowego.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnego molibdenianu (VI) ołowiu (wulfenitu) (pozycja 2613).

(5)Tetraoksowolframiany (VI) (wolframiany). Tetraoksowolframiany (VI), parawolframiany i peroksowolframiany (nadwolframiany) są pochodnymi prostego kwasu tetraoksowolframowego (VI) (H2WO4) i innych kwasów wolframowych.

Najważniejszymi z tych soli są:

(a)Tetraoksowolframian (VI) (wolframian) amonu. Otrzymywany przez rozpuszczanie kwasu tetraoksowolframowego (VI) (wolframowego) w amoniaku; biały, krystaliczny proszek, uwodniony rozpuszczalny w wodzie; stosowany do nadawania tkaninom ognioodporności i do produkcji innych wolframianów.

(b)Tetraoksowolframian (VI) (wolframian) sodu. Otrzymywany w hutnictwie wolframu z wolframitu (pozycja 2611) i węglanu sodu; uwodnione białe płatki lub kryształy, z perłowym połyskiem, rozpuszczalny w wodzie. Stosowany tak samo jak tetraoksowolframian (VI) amonu; także jako zaprawa do drukowania tekstyliów, do produkcji laków i katalizatorów i w syntezie organicznej.

(c)Tertaoksowolframian (VI) (wolframian) wapnia. Białe, lśniące, nierozpuszczalne w wodzie łuski; stosowany do produkcji ekranów rentgenowskich lub elektronowych lamp fluorescencyjnych.

(d)Tertaoksowolframian (VI) (wolframian) baru. Biały proszek stosowany do farb w malarstwie artystycznym, czysty lub zmieszany, pod nazwą bieli wolframowej lub bieli wolframianowej.

(e)Pozostałe tetraoksowolframiany (VI) (wolframiany). Obejmują one tetraoksowolframiany (VI) (wolframiany) potasu (do nadawania tkaninom ognioodporności), magnezu (do ekranów rentgenowskich), chromu (pigment zielony) lub ołowiu (pigment).

Niniejsza pozycja nie obejmuje:

(a)Rodzimego wolframianu wapnia (szelitu), rudy (pozycja 2611).

(b)Naturalnych wolframianów manganu (hibnerytu) lub żelaza (ferberytu) (pozycja 2611).

(c)Luminescencyjnych wolframianów (np. wapnia lub magnezu), klasyfikowanych jako luminofory nieorganiczne (pozycja 3206).

(6)Tytaniany (IV) (orto-, meta- i peroksotytaniany (nadtlenotytaniany), obojętne lub kwaśne) są pochodnymi różnych kwasów i wodorotlenków tytanowych, na bazie ditlenku tytanu (TiO2).

Tytaniany (IV) baru i ołowiu są białymi proszkami, stosowanymi jako pigmenty.

Niniejsza pozycja nie obejmuje naturalnego tytanianu żelaza (ilmenitu) (pozycja 2614) i fluorotytanianów nieorganicznych (pozycja 2826).

(7)Wanadany (V) (orto-, meta-, piro- i wanadany (II) (podwanadany), obojętne lub kwaśne) są pochodnymi różnych kwasów wanadowych, wywodzących się z pentatlenku wanadu (V2O5) lub z innych tlenków wanadu.

(a)Wanadan (V) amonu (metawanadan) (NH4VO3). Białożółtawy krystaliczny, proszek, bardzo słabo rozpuszczalny w zimnej wodzie, bardzo dobrze rozpuszczalny w gorącej wodzie, w wyniku powstaje żółty roztwór. Stosowany jako katalizator; jako zaprawa w farbiarstwie lub do drukowania tekstyliów, jako sykatywa w farbach lub lakierach; jako barwnik w garncarstwie oraz do produkcji atramentów lub farb drukarskich itp.

(b)Wanadany (V) sodu (orto- i meta-). Uwodnione białe proszki, krystaliczne i rozpuszczalne w wodzie. Stosowane w drukarstwie i do farbowania czernią anilinową.

(8)Żelaziany (VI) i żelaziany (III). Żelaziany (VI) i żelaziany (III) są pochodnymi wodorotlenku żelaza (III) (Fe(OH)3) i wodorotlenku żelaza (II) (Fe(OH)2). Żelazian (VI) potasu jest czarnym proszkiem, rozpuszczalnym w wodzie, jego roztwór ma barwę czerwoną.

Określeniem “żelaziany” nazywa się niesłusznie zwykłe mieszaniny tlenków żelaza i tlenków innych metali, tworzące farby ceramiczne i klasyfikowane do pozycji 3207.

Niniejsza pozycja nie obejmuje również ferrytu żelaza (II), który jest właściwie magnetytowym tlenkiem żelaza (Fe3O4) (pozycja 2601) i zgorzeliny żelaza (pozycja 2619).

(9)Cynkany. Pochodne amfoterycznego wodorotlenku cynku (Zn(OH)2).

(a)Cynkan sodu. Otrzymywany w wyniku reakcji węglanu sodu z tlenkiem cynku lub wodorotlenku sodu z cynkiem. Stosowany do produkcji siarczku cynku używanego w farbach.

(b)Cynkan żelaza. Stosowany jako farba ceramiczna.

(c)Cynkan kobaltu. Czysty lub zmieszany z tlenkiem kobaltu lub innymi solami daje zieleń kobaltową lub zieleń Rinmanna.

(d)Cynkan baru. Otrzymywany z wodnego roztworu wodorotlenku baru przez strącanie za pomocą amoniakalnego roztworu siarczanu (VI) cynku; biały proszek, rozpuszczalny w wodzie. Stosowany do produkcji siarczku cynku używanego w farbach.

(10)Cyniany (IV) (orto- i meta-) są pochodnymi kwasów cynowych.

(a)Cynian (IV) sodu (Na2SnO3·3H2O). Otrzymywany przez stopienie mieszaniny cyny, wodorotlenku, chlorku i azotanu (V) sodu; twarda masa lub nieregularne bryłki, rozpuszczalne w wodzie, białe lub zabarwione, w zależności od zawartości zanieczyszczeń (soli sodu lub żelaza). Stosowany w farbiarstwie i do drukowania tekstyliów (zaprawa); w szklarstwie lub w ceramice; do oddzielania ołowiu od arsenu; w klejonkach cynowych do jedwabiu i w syntezie organicznej.

(b)Cynian (IV) glinu. Otrzymywany przez podgrzewanie mieszaniny siarczanu (VI) cyny i siarczanu (VI) glinu; biały proszek. Stosowany jako środek matujący w emalierstwie lub ceramice.

(c)Cynian (IV) chromu. Główny składnik farb różowych, używanych w ceramice lub farbach artystycznych. Stosowany również w klejonkach cynowych do jedwabiu.

(d)Cynian (IV) kobaltu. Czysty lub zmieszany daje pigment nazywany błękitem nieba, stosowany w farbach.

(e)Cynian (IV) miedzi, czysty lub zmieszany, znany jest jako „zieleń cynowa”.

(11)Antymoniany (V). Sole różnych kwasów odpowiadających tlenkowi antymonu (V) (Sb2O5); w pewien sposób podobne do arsenianów.

(a)Meta-antymonian (V) sodu (leukonina). Otrzymywany z wodorotlenku sodu i pentatlenku antymonu; biały krystaliczny proszek, słabo rozpuszczalny w wodzie. Stosowany jako środek matujący do emalii lub szkła; a także do produkcji tioantymonianu sodu (soli Schlippe’go) (pozycja 2842).

(b)Antymoniany (V) potasu. Najważniejszym jest kwaśny antymonian (V) potasu, otrzymywany przez kalcynację metalu zmieszanego z azotanem (V) potasu; biały, krystaliczny proszek. Stosowany w medycynie (jako środek przeczyszczający) i jako pigment ceramiczny.

(c)Antymonian (V) ołowiu. Otrzymywany przez stopienie pentatlenku antymonu z czerwoną minią; żółty proszek, nierozpuszczalny w wodzie. Czysty lub zmieszany z tlenochlorkiem ołowiu daje żółcień neapolitańską (żółcień antymonową), pigment używany w ceramice, do szkła i w malarstwie artystycznym.

Niniejsza pozycja nie obejmuje antymonków (pozycja 2853).

(12)Ołowiany (IV). Pochodne amfoterycznego ditlenku ołowiu (PbO2).

Ołowian (IV) sodu stosowany jest jako barwnik. Ołowiany wapnia (żółty), strontu (kasztanowy) lub baru (czarny) są stosowane do produkcji zapałek i w pirotechnice.

(13)Pozostałe sole kwasów tlenowych i nadtlenokwasów metalicznych. Obejmują one:

(a)Tantalany i niobiany.

(b)Germaniany.

(c)Reniany i nadreniany.

(d)Cyrkoniany.

(e)Bizmutany.

Niniejsza pozycja nie obejmuje natomiast związków:

(a)Metali szlachetnych (pozycja 2843).

(b)Pierwiastków promieniotwórczych lub izotopów promieniotwórczych (pozycja 2844).

(c)Itru, skandu lub metali ziem rzadkich (pozycja 2846).

(d)Rtęci (pozycja 2852).

Złożone sole fluoru, takie jak fluorotytaniany, objęte są pozycją 2826.